U bent hier: Home / Tentoonstellingen / Huidige tentoonstellingen / FROM CHINA TO TAÏWAN. De pioniers van de abstractie

FROM CHINA TO TAÏWAN. De pioniers van de abstractie

FROM CHINA TO TAIWAN
De pioniers van de abstractie (1955-1985)

In het traditionele China van de jaren 1930 ziet een kleine groep modernistische schilders het daglicht. Dit is te danken aan de School voor Schone Kunsten van Hangzhou, waarvan sommige docenten in Europa hebben gestudeerd. De drie kunstenaars die tegenwoordig als pioniers van de Chinese abstracte kunst gelden, volgen er hun lessen: Zao Wou-Ki (1920-2013) en Chu Teh-Chun (1920-2014) studeerden er van 1935 tot 1941 en doceerden er zelf vanaf 1942. Lee Chun-Shan (1912-1984) was er docent van 1937 tot 1946.

In 1949, na de acht jaar durende Japanse bezetting (1937-1945) met aansluitend de nederlaag van de Kuomintang en de machtsgreep van Mao Zedong, verlaten meer dan één miljoen Chinezen het vasteland. Ze vluchten naar Taiwan, waar de regering van Tsjang Kai-Sjek zich heeft teruggetrok­ken. Terwijl Zao Wou-Ki China heeft verlaten en naar Parijs is getrokken, vestigen Chu Teh-Chun en Lee Chun-Shan zich in 1949 in Taipei.Uit vrees voor een conflict met westelijk China vormen de VS het eiland in 1950 om tot een Amerikaans protectoraat. Dankzij de naslagwerken in de Amerikaanse bibliotheek van Taipei maken de kunstenaars spontaan kennis met de moderne westerse kunst – van het impressionisme tot de abstracte kunst van de New Yorkse school, die toen volop bloeide.

Terwijl het politieke regime van Tsjang Kai-Sjek ernaar streeft de Chinese tradities te behouden, zetten de jonge schilders in ballingschap zich af tegen dit conservatisme. Zo ontstaan in 1956 en 1957 de twee belangrijkste Taiwanese avant-gardestromingen: de ‘Ton Fan’-groep die werd opge­richt door de acht studenten van Lee Chun-Shan, en de ‘Wuyeu’ groep, ook wel de ‘Fifth Moon-groep genoemd, waarvan verschillende leden bij Chu Teh-Chun studeerden.In 1958 is er bij de jonge Taiwanese kunstenaars veel te doen over het verblijf van Zao Wou-Ki in Hong Kong. Via de kranten die over zijn recente werk publiceren, maken ze kennis met het abstracte oeuvre van een landgenoot die in Parijs mee het moderne kunstleven bepaalt.

 

De Ton Fan-Groep (1956-1971)

De Ton Fan-groep wordt in 1956 opgericht door acht studenten van Lee Chun-Shan (1912-1984). Ton Fan stelt voor het eerst tentoon in 1957 in een gebouw van de krant Taiwan Shin Sheng Daily News in Taipei. Ton Fan is Chinees voor Oosten, wat erop wijst dat de leden van de groep niet van plan zijn de oosterse cultuur op te geven.

Vanaf het begin kiest de groep radicaal voor de abstracte kunst en poneert zich al­dus als avant-gardebeweging. Kroniekschrijver Ho Fan (1910-2002) bestempelt de leden als rovers te paard, wat vooral een allusie vormt op hun onversaagde geest.

Europa oefent grote aantrekkingskracht uit op de groep. Hsiao Chin gaat in Spanje studeren en ve­rhuist daarna naar Milaan. Vanuit Europa stuurt hij regelmatig artikelen naar de krant United Daily News in Taipei, waarin hij bericht over de Europese artistieke activiteit. De kunstenaars van het eiland, die de nieuwe stromingen nog niet zo goed kennen, wachten vol ongeduld op zijn bijdragen. Diezelfde Hsiao Chin organiseert in Europa en de VS – o.a. in New York, Stuttgart en Turijn – tentoonstellingen van de groep, maar brengt omgekeerd ook Europese kunstenaars – als Lucio Fontana, François Morellet, Piero Man­zoni, Antoni Tapiès… – naar Taipei.

In 1971, na de vijftiende tentoonstelling, kondigt de groep zijn ontbinding aan. Zijn principes leven verder dankzij de Stichting van Lee Chun-Shan Foundation, die ze als hun spirituele leider beschouwen.

 

De Wuyeu-groep of Fifth moon (1957-1972)

De Wuyeu-groep wordt in 1957 opgericht en stelt voor het eerst tentoon op 10 mei van datzelfde jaar. De tentoonstelling vindt plaats in de Zhongshan Hall van Taipei. Het initiatief gaat uit van Liao Chi-Chun (1902-1976), hoogleraar aan de afdeling kunsten van de Provinciale Universiteit van Taiwan. De werken van zes studenzijn er te zien.

In navolging van de beroemde Parijse Meisalon wordt de groep Wuyeu genoemd, Chinees voor meimaand, een naam die ook wordt verengelst tot Fifth Moon. Ze willen een blijvende groep vormen, die vriendschap­pelijke ontmoetingen en artistieke uitwisselingen or­ganiseert en elk jaar in mei een tentoonstelling houdt.

Na de derde tentoonstelling in 1959, geleid door Liu Kuo-Sung, besluit de groep zich voortaan uitsluitend aan de abstracte kunst te wijden. In 1961 stelt hij zich open voor kunstenaars afkomstig van het hele eiland: onder anderen Hu Chi-Chung en Fong Chung-Ray treden tot de groep toe.

Liu Kuo-Sung, Chuang Che en Fong Chung-Ray publiceren aan de lo­pende band theoretische artikelen over de abstracte kunst. Het leidt tot verhitte debatten in de artistieke kringen van Taiwan. De nieuwe theorieën oefenen grote invloed uit op de esthetische oriëntatie van de volgende generaties Taiwanese kunstenaars, en vooral op de evolutie van de moderne inktschildering.

In 1972 stelt de groep voor het laatst tentoon: in de loop der jaren zijn al zijn leden naar het buitenland vertrokken.

 

Interview van de kunstenaars Liu Kuo-Sung, Fong Chung-Ray, Hsiao Chin, Chuang Che.

 

 

Catalogus van de tentoonstelling

Eind jaren 1940 werd het politieke klimaat in China geteisterd door de burgeroorlog en aansluitend de machtsovername van Mao Zedong. Meer dan een miljoen Chinezen verlieten toen het vasteland en zochten een toevlucht in Taiwan. In deze nieuwe wereld maakten de kunstenaars geleidelijk aan kennis met de abstracte kunst van de scholen van New York en Parijs.

Via de abstracte kunst vonden ze aansluiting bij de internationale moderniteit, terwijl ze tegelijkertijd diep verankerd bleven in de traditie. Zo ontstond, op het kruispunt tussen het Oosten en het Westen, een ongeëvenaarde kunstvorm die leidde tot de vernieuwing van de Chinese schilderkunst in de 20ste eeuw.

De catalogus werd bezorgd door Sabine Vazieux, deskundige moderne kunsten, bijgestaan door Huang Chiu-Chen. Hij biedt toegang tot een onbekende artistieke wereld, die wordt gekenmerkt door schoonheid, artistieke vrijheid en beeldende kracht.

Sabine Vazieux
FROM CHINA TO TAIWAN. De pioniers van de abstractie
Éditions Racine / Uitgeverij Lannoo
Hardcover
260 x 270 mm
272 p. 130 kleurenfoto’s
Tweetalige uitgave (FR-EN)
34,95 €
ISBN: 978-2-39025-016-6

Te koop in de betere boekhandel, op www.racine.be en in het Museum van Elsene.

 

Gratis vernissage: woensdag 14 juni, 18:30 > 21:00.
Parking Tulp en pendeldienst naar het Museum (gratis). Parking Flagey Bereikbaar (betalend).

 

 

Document acties